ΔΥΣΒΙΩΣΗ

DR. DAVID DOWSON

Ως δυσβίωση χαρακτηρίζεται η διαταραχή των φυσιολογικών βακτηριακών πληθυσμών του εντέρου, με μειωμένα τα επίπεδα των απαραίτητων ωφέλιμων βακτηρίων.

Η έννοια της δυσβίωσης θεωρείται σε μεγάλο βαθμό αμελητέα από τον ιατρικό κλάδο στη Μεγάλη Βρετανία, είναι όμως ευρέως αποδεκτή στην Ευρώπη, ειδικότερα στη Γερμανία. Οι κτηνίατροι αναγνωρίζουν επίσης τη σπουδαιότητα των βακτηρίων του εντέρου και προσθέτουν συχνά στις ζωοτροφές παρασκευάσματα ωφέλιμων βακτηρίων. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που υποδεικνύουν ότι η δυσβίωση είναι το υποκείμενο αίτιο σημαντικού αριθμού ασθενειών, και όχι μόνο σχετιζόμενων με το έντερο. Αυτές οι ασθένειες είναι πιθανό να προκαλούνται σαν αποτέλεσμα της δυσβίωσης και όχι σαν άμεσο αποτέλεσμα της δράσης παθογόνων μικροβίων.

Τα αίτια της δυσβίωσης

Η πιο συχνή αιτία δυσβίωσης – και ο λόγος που αυτή είναι τόσο κοινή στις δυτικές κοινωνίες – είναι η λανθασμένη χρήση αντιβιοτικών. Οι ιογενείς λοιμώξεις συχνά αντιμετωπίζονται με άμεση χρήση αντιβιοτικών, πρακτική που συνήθως αποδεικνύεται αναποτελεσματική. Αν και αυτή η αντιμετώπιση μπορεί να είναι σωστή για την διαχείριση μίας οξείας βακτηριακής λοίμωξης, τα συνήθως αποκαλούμενα «αντιβιοτικά ευρέως φάσματος» θανατώνουν μεγάλη ποικιλία βακτηριακών ειδών, συμπεριλαμβανομένων των βακτηριακών στελεχών που απαρτίζουν την φυσιολογική, υγιή μικροχλωρίδα του εντέρου. Αυτός είναι ο λόγος που οι διαταραχές στην εντερική λειτουργία, και ειδικότερα η διάρροια, συχνά εκδηλώνονται αμέσως μετά την αντιβιοτική θεραπεία. Κατά ειρωνικό τρόπο, η κατάχρηση των αντιβιοτικών αυξάνει την ανάγκη για μελλοντική χρήση τους, μιας και η δυσβίωση που προκαλείται από τη λήψη τους υπονομεύει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Υπάρχουν και άλλα είδη φαρμάκων που ευνοούν την ανάπτυξη δυσβίωσης. Οι ορμόνες, ιδίως αυτές που χορηγούνται για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, φαίνεται να ευνοούν τη δυσβίωση αλλά και να δυσχεραίνουν τη θεραπεία της όταν αυτή προϋπάρχει. Αυτό ισχύει μόνο για τις ορμόνες που λαμβάνονται από το στόμα, και δεν αφορά αυτές που χορηγούνται με διαδερμικά αυτοκόλλητα.

Το άγχος παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της δυσβίωσης. Μπορεί να μην πρόκειται για άμεση επίδραση, αλλά να προκύπτει από τη φτωχή πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων μέσω της διατροφής και από τις ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. Τα έτοιμα,επεξεργασμένα τρόφιμα σε συνδυασμό με πολύ σύντομης διάρκειας, αραιά γεύματα, δεν βοηθούν στην ανάπτυξη των φυσιολογικών βακτηρίων.

Τα συμπτώματα της δυσβίωσης

Το κύριο σύμπτωμα της δυσβίωσης είναι η διαταραγμένη λειτουργία του εντέρου- που μπορεί να εκδηλώνεται ως διάρροια ή δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο- σε συνδυασμό με υπερβολικά αέρια και διάταση της κοιλιάς. Μπορεί να εκδηλώνονται και άλλα συμπτώματα ως αποτέλεσμα της δυσβίωσης, και μάλιστα να είναι τέτοιας βαρύτητας ώστε να αγνοείται η υποκείμενη δυσβίωση.

Η θεραπεία της δυσβίωσης – ο ρόλος των συμπληρωμάτων ζώντων βακτηρίων

Είναι προφανές ότι θεραπεία της εντερικής δυσβίωσης αποτελεί ουσιαστικά η αναπλήρωση των  ωφέλιμων βακτηρίων στο γαστρεντερικό σωλήνα, πράγμα όχι τόσο εύκολο όσο ακούγεται. Πολλά βακτήρια που λαμβάνονται από το στόμα δεν φθάνουν μέχρι το έντερο, λόγω του ότι σκοτώνονται από το όξινο περιβάλλον του στομάχου.Επιπροσθέτως, επειδή υπάρχουν τρισεκατομμύρια βακτηρίων στο έντερο, είναι απαραίτητη η χορήγηση μεγάλης δόσης και για αρκετά μακρινό χρονικό διάστημα. Ο τύπος των βακτηρίων είναι επίσης σημαντικός και εξαρτάται από παράγοντες όπως οι διαιτολογικές συνήθειες. Στην πλειοψηφία των συμπληρωμάτων ζωντανών βακτηρίων τα ωφέλιμα βακτήρια  βρίσκονται σε αδρανή κατάσταση και γίνονται ενεργά μόνο εφόσον εκτεθούν σε περιβάλλον υγρασίας.

Τα σκευάσματα που επιχειρούν να αναπλάσουν τη χλωρίδα του εντέρου είναι συνολικά γνωστά ως ζωντανά, ωφέλιμα βακτήρια, μιας και ευνοούν το εντερικό περιβάλλον αντί να το διαταράσσουν (όπως τα αντιβιοτικά). Επομένως για να είναι επιτυχημένο ένα συμπλήρωμα ζωντανών βακτηρίων πρέπει να πληροί τα παρακάτω κριτήρια:

  • Να περιέχει τέτοιο αριθμό βακτηρίων,  ώστε να διασφαλίζει ότι θα φθάσει επαρκής ποσότητά τους στον τελικό προορισμό, δηλαδή το έντερο (περνώντας μέσα από το στομάχι χωρίς πολύ μεγάλη απώλεια του πληθυσμού τους)
  • Να ανήκουν τα βακτήρια στα στελέχη εκείνα που μπορούν να δοθούν και μεμονωμένα. Αν είναι δυνατόν, θα έπρεπε να είναι στελέχη ειδικά επιλεγμένα για την ανθρώπινη χλωρίδα.
  • Να παρέχονται σε εύληπτη και εύγεστη μορφή.
  • Το χαμηλό pH του στομάχου ενδέχεται να επηρεάσει τη βιωσιμότητα των ζωντανών βακτηρίων, γι’ αυτό και η χρήση μικροενκαψυλιωμένων προβιοτικών στελεχών για γην αύξηση της αποίκησης των φιλικών βακτηρίων στο έντερο αποτελεί πλεονέκτημα των σκευασμάτων. Επίσης η λήψη των συμπληρωμάτων αυτών με το κύριο γεύμα της ημέρας ή αμέσως μετά, επιδρά σε κάποιο βαθμό ως ρυθμιστικό διάλειμμα στο χαμηλό pH του στομάχου.

Προφανώς είναι αδύνατον να υπάρξει ένα σκεύασμα εξίσου κατάλληλο για όλους, μιας και οι ανάγκες του καθενός διαφέρουν ανάλογα με τον τρόπο ζωής και τις διαιτολογικές του συνήθειες.